Новости за 22.03.2023

په بریتانیا کې د چهارشنبې په ورځ د مارچ په ۲۲مه د هغو لسګونو ناقانونه وژنو د ادعاوو په اړه څېړنه پيل شوه چې په افغانستان کې د شپې پر مهال عملیاتو کې پر برتانوي ځانګړو ځواکونو شوې ده. نیاز بي بي د هلمند د سنګین ولسوالۍ اوسېدونکي ده. هغه ادعا کوي چې زوی یې د برتانوي ځواکونو په هوایي عملیاتو کې وژل شوی دی. دا وایي، خپله هم کونډه ده او له اقتصادي ستونزو سره مخ ده، ځکه د کور یوازېنی ډوډۍ ګټونکی زوی یې د برتانوي ځواکونو په عملیاتو کې وژل شوی دی. هغې وویل: "نهه کاله کېږي چې کونډه یم او دا یتیمان مې په خوارۍ او غریبۍ لوی کړل. Читать дальше...

د هندوستان په چینای ښار کې د یو ورځنیو سیالیو د لوبلړۍ ورستۍ لوبه د ۲۱ منډو به توپیر د اسټرالیا په ګټه پای ته ورسېده. دغه لوبه چې د چهارشنبې په ورځ د مارچ په ۲۲مه نېټه ترسره شوه، اسټرالیا لومړی توپوهنه ترسره کړه او د ۲۷۰ منډو هدف یې وټاکه. د دوی لپاره په توپوهنه کې میچل مارش ۴۷، او الیکس کیري ۳۸ منډې وکړې. د هند په توپ اچونکو کې بیا هارډیک پانډیا او کولديپ یادو ۳ـ۳ او محمد سراج او اکشرپټیل ۲ـ۲ لوبغاړي وسوځول. هندوستان د هدف په تعقیب د ټولو لوبغاړو په سوځېدو سره په ۴۹.۱ اور کې ۲۴۸ منډې وکړې او دا لوبلړۍ یې ۱ـ۲ وبایلله. Читать дальше...

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلنسکي نن په باخموت کې د جګړې د لومړۍ کرښې لیدنې ته ورغلی و. دا ښار چې په وروستیو څو میاشتو کې د سختو جګړو شاهد وو دواړو خواو ته په کې درانه تلفات اوښتي دي. دا سفر په داسې حال کې ترسره کېږي چې نن د اوکراین بېلابېلې سیمې د روسیې د هوايي بریدونو د یوې بلې څپې شاهدې وې چې د راپورونو پر بنسټ په کې ګڼ شمېر ملکي وګړي وژل شوي دي. زیلنسکي مسکو تورن کړی چې د ولسي خلکو پر وړاندې وحشیانه ظلم ترسره کوي. پر اوکراین د روسیې تېری د ۲۰۲۲م کال د فبرورۍ په ۲۲مه پیل شوی او تر اوسه دوام لري.

د درې اړخیزو سیالیو په لړ کې د افغانستان تر ۱۹ کلونو کم عمره لوبډلې د سریلانکا پر وړاندې ۲۹۸ منډې ترسره کړې. دغه سیالي چې نن د کابل پر وخت تر غرمې وروسته ۳:۳۰ بجې پیل شوې ده، افغان لوبډلې پچه وګټه او لومړی یې توپوهنه وکړه. افغانستان د ټولو لوبغاړو په سوځېدو ۴۹.۲ اورونه ولوبول او ۲۹۸ منډې یې وکړې. د افغانستان په توپوهونکو کې محمدهارون خان ۸۸، خالد تڼیوال ۴۵، کامران هوتک ۴۳ او سهیل خان ۳۴ منډې جوړې کړې. د سریلانکا په توپ اچونکو کې پیلیز توپ اچونکي راناټونګا۴ او کولوپانا ۳ لوبغاړي وسوځول. د سریلانکا توپوهونکو خپله پاڼۍ تازه پیل کړې ده. Читать дальше...

د ډبليو اېف پي ویاند وحید الله اماني زیاتوي، "که نوی فنډ ترلاسه نه کړو نو مطلب به یې دا وي چې موږ به یوازې څلور مېلیونه کسانو ته په اپرېل میاشت کې مرستې رسوو."

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وایي، تر هغې چې د طالبانو حکومت د ښځو او نجونو له ځپلو او تبعیض څخه لاس وانخلي، د نړۍ هېوادونه به له دوی سره تعامل ونه کړي. د افغانستان په شمال کې یوه محصله نجلۍ وایي، اوس په کور ده، خو د زده کړو د بشپړولو هیله لري. دا چې نه غواړي نوم یې راپور کې واخیستل شي، په خبره یې د اقتصاد د دریېم کال محصله ده. نوموړې د طالبانو له حکومت غواړي چې د پوهنتونونو او د ښوونځيو دروازې ژر تر ژره د نجونو پر مخ خلاصې کړي. هغه زیاتوي: "موږ د دې اجازه نه لرو چې سبق او زده کړو ته ولاړې شو. Читать дальше...

په افغانستان کې د تېرې شپې د زلزلې له کبله په یو شمېر ولایتونو کې مالي او زیانونه اوښتي دي. ځینو افغانانو د وېرې له کبله ان شپه له کورونو بهر تېره کړې. نور په ویډیو کې:

اخوا د ورکو بلوڅانو د موندلو لپاره مبارزه کوونکی سازمان (وایس فار بلوڅ مېسېنګ پرسنز) دعوه کوي چې پولیسو د ماهل بلوڅې ویډیويي بیان د "ټوپک تر سیوري لاندې" اخیستی دی. د فبرورۍ پر ۱۷مه د ماهل بلوڅې ګرفتارۍ په بلوچستان او کراچۍ کې پراخې مظاهرې پارولې وې.

نن د مارچ ۲۲مه د اوبو نړیواله ورځ ده. په داسې حال کې چې نن د مارچ ٢٢مه د اوبو نړیواله ورځ ده، یو شمېر افغانان د څښاک پاکو اوبو ته د نه لاسرسي او د اوبو له کمښت شکایت کوي. د کابل ښار یوه اوسېدونکي احمد شاکر ازادي راډيو ته وویل چې دوی او د سیمې نور اوسېدونکي د څښاک اوبه په ډېرو ستونزو ترلاسه کوي. هغه وویل: "زموږ په سیمه کې اوسمهال خلک له دې ستونزې سره لاس او ګرېوان دي. زموږ خویندې، نجونې او هلکان ټول له بوشکو او کراچۍ سره د څښاک په اوبو پسې سرګردانه دي." د مزارشريف اوسېدونکې نازنين هم وايي... Читать дальше...

د افغانستان په بېلابېلو سيمو کې د تېرې شپې زلزلې ۴ کسان وژلي او شاوخوا ٧٥ نور يې ژوبل کړي دي. ۳۵ کلن عبدالبصیر د لغمان ولایت د علیشینګ ولسوالۍ اوسېدونکی دی. نوموړی وايي چې دا او کورنۍ یې ویده وو چې زلزله وشوه او د شپې د تیارې او دوړو له امله یې ونه شو کړای چې خپله درې میاشتنې لور وژغوري. هغه ازادي راډیو ته وویل: "د شپې نه پوهېږم چې څو بجې وې، ناڅاپه حالت راغی زلزله شروع شوه. بس ماشومانو چیغې شروع کړې، په وتو کې دېوال راباندې وغورځېده. خپله هم زخمي شوم، یو زوی او دوه لورګانې مې زخمي دي. یوې لور مې په کې مړه شوه. Читать дальше...

د چین ولسمشر شي جین پینګ مسکو ته خپل درې ورځني سفر نن چهارشنبه پای ته ورساوه. د چین ولسمشر داسې مهال مسکو ته درې ورځني سفر پای ته ورساوه چې روسیه پر اوکراین د یرغل له کبله له ژورېدونکې نړیوالې انزوا سره مخامخ ده. د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین په کریلیمن کې د خبرو پر مهال له شي جین پینګ سره خبرې 'بریالۍ او رغونکې' یادې کړې. د چین ولسمشر بیا ویلي، روسیې سره په لاسلیک شویو هوکړو کې یوه هغه یې د پیکینګ او مسکو ترمنځ د همکارۍ 'د نوي څپرکي' ده. شي جین پینګ له پوتین سره تر خبرو وروسته پرون د مارچ په ۲۱مه وویل... Читать дальше...

د اسلام اباد پولیسو په تازه بیان کې تور پورې کړی دی چې د مارچ ۱۸مې د تاوتریخوالي، نښتو او ګډوډیو پر مهال د تحریک انصاف پلویانو ۵۸ سرتېري ژوبل کړي، د پولیسو او ځواکونو ۱۲ ګاډي او ۲۰ موټرسایکلونه یې سوځولي او یوې څوکۍ یا پوستې ته یې اور اچولی دی.

د مشال تر رڼا لاندې خپرونه کې مو دا ځل په قبايلي سيمو کې د معدنياتو شتون، ورڅخه د ګټې اخيستو او په دې اړه د ځايی ولس پر اندېښنو بحث کړی دی. بشپړه خپرونه وګورئ.

د ملګرو ملتونو سازمان د بشري حقونو اداره وايي، له زده کړو د افغان نجونو د راګرځولو پرېکړې دوی له تاوتریخوالي، لوږې او ناوړه ګټنې سره مخ کړي دي. په داسې حال کې چې یوه ورځ مخکې د پلازمېنې کابل په ګډون د افغانستان په سړو سیمو کې د طالبانو حکومت د نوي ښوونیز کال پیل اعلان کړ او نجونو ته یې بیا هم له شپږمو ټولګیو پورته د زده کړو اجازه ورنه کړه، یو شمېر نړیوالو بنسټونو د طالبانو دا پرېکړه خواشینوونکې بللې ده. د ملګرو ملتونو سازمان د بشري حقونو ادارې په یوه اعلامیه کې چې تېره ورځ ناوخته خپره کړې ویلي،... Читать дальше...

د نوي کال او د نوروز په را رسېدلو سره، یو شمېر هغه کورنۍ چې د تفریح، میلې او د خپلوانو لیدلو ته تللي وو وایي، د نوروز په لومړی ورځ یې طالبانو د تګ او راتګ مخه ونیوله. ذبیح‌الله چې د خپلو ملګرو سره د تفریح لپاره د کابل د قصبې غونډۍ ته تللی وو، وایي طالبانو هوایي ډزې وکړي، دوی او هغه کورنۍ چې غونډۍ ته تللې وو، د طالبانو له‌خوا و ایستل شول. نوموړي ازادي راډیو ته وویل: "موږ چې کله ولاړو، لس دقیقې به نه وې تېرې شوې، موږ کېناستو چې د طالبانو ځواکونه راغلل او هوایي ډزې یې وکړې، ټولې کورنۍ یې بېرته... Читать дальше...

د پاکستان دولتي راډیو په وینا، وفاقي وزیر وویل، له نوي پیکېج سره "ولس له ګرانۍ ژغورل" غواړي. د هغه په خبره، رعایتي پروګرام د مارچ له ۲۲مې عملي کېږي چې د روژې میاشتې تر پای پورې به روان وي.

په جنوبي اسیا کې د مارچ پر ۲۱مه ماخوستن مهال زلزله راغلې چې پر رېښتر درجې یې زور ۶،۵ وو. په پاکستان کې په زلزله کې لږترلږه نهه تنه او په افغانستان کې څلور تنه وژل شوي دي. نور د رویټرز او اسوشيېټېډ پرېس اژانس له ویډیوګانو په جوړ رپورت کې.

د ملګرو ملتونو عمومي منشي انتونیو ګوتېرش د روژې میاشتې د رارسېدو له کبله د ټولې نړۍ مسلمانانو ته مبارکې ورکړې ده. هغه نن چهارشنبه په یوه ویډیویي پيغام کې هیله څرګنده کړې چې له دې موقع نه په استفادې دې په ټوله نړۍ کې د سولې او عدالت لپاره کار وشي. نوموړي ويلي: "زه له ټولو هغو کسانو سره یو ځای چې روژه نیسي د سولې، متقابل درناوي او پیوستون غږ کوم. موږ باید له دې مبارکې میاشتې الهام واخلو او په ټوله نړۍ کې د عدالت او انصاف لپاره کار وکړو." د سعودي عربستان چارواکو ویلي، نن چهارشنبه د شعبان دېرشمه او سبا پنجشنبه د روژې اوله ورځ ده.

د ازادي راډيو د خبر مرکزي څانګې لیکلي، د ریښتر په کچه شپږ اعشاریه پنځه درجې دغې زلزله کې لږ تر لږه ۹ تنه په پاکستان او څلور نور په افغانستان کې مړه شوي دي. د عبدالبصیر په نوم د لغمان د علیشنګ ولسوالۍ یو اوسېدونکی او څلور ماشومان یې دغې زلزله کې ټپیان او یوه درې مياشتنۍ ماشومه یې مړه شوې ده. هغه ازادي راډیو ته وویل: "په وتو کې چې وو، یو دېوال را باندې وغورځېده. خپله هم زخمي یم، دوه مې لورانې زخمي دي او یو زوی مې زخمي دی، فامیل کې ټول زخمیان دي، یوه ماشوم خو مې ژوند له لاسه ورکړ." د امریکا د... Читать дальше...

په کورمه کې د نوروز جشن لمانځل شوی دی. په هغه کلني جشن کې خلک له موسیقۍ سره د نوي لمریز کال پيل لمانځي او ځوانان اتڼ کوي. د کورمې خلک وايي، د نوروز خوشالۍ خلک د يو بل سره نېږدې کوي. موږ د سیمې د يو ځايي خبریال عدنان حيدر په مرسته د کورمې د نوروز په اړه دا رپورټ جوړ کړی دی.

د پاکستان دولتي راډيو وايي، زلزله د مارچ پر ۲۱مه خواشا ۱۰ منټه کم ۱۰ بجې شپې مهال راغله چې د پلازمېنې اسلام اباد په ګډون په پېښور، لاهور، راولپېنډۍ، کوټه، سوات، کواټ، ډېره اسماعیل خان، لکي مروت، جنوبي وزیرستان او نورو سیمو کې خلکو محسوس کړه.

د طالبانو د حکومت وياند وايي، تېره شپه د کابل ښار دولمسې حوزې اړوند بتخاک څلور لارې کې د ده پر ټکو د خوارجو پر يوه پټن‌ځای عمليات ترسره شوي دي. ذبيح‌الله مجاهد پر خپل ټوېټر ليکلي دي، د يادو عملياتو په پايله کې درې داعش وسله‌وال وژل شوي. دغه راز نوموړی وايي، د عملياتو پر مهال وسلې، لاسي بمونه، چاودېدونکي مواد او د ماين جوړونې ډېر شمېر وسايل هم ترلاسه شوي دي. مجاهد وايي، داعش وسله‌والو پلان درلود چې د روژې مبارکې مياشت کې پر مسجدونو او ملکي وګړو باندې بريدونه وکړي، چې د طالبانو له‌خوا مخکې له مخکې شنډ کړل شول. Читать дальше...

په عراق کې د پخواني ولسمشر صدام حسېن زنګ وهلې او ډوبه کښتۍ د هغه د واکمنۍ ياد تازه کوي چې دوه لسیزې مخکې د امريکا په مشرۍ اېتلافې هېوادونو يې حکومت رانسکور کړ. د رویټرز اژانس له ویډیو جوړ رپورټ.

د طالبانو حکومت ویاند ذبیح‌الله مجاهد نن پر خپله ټوېټر پاڼه لیکلي دي چې ملا هدایت الله بدري یې د افغانستان بانک سرپرست ګومارلی دی. ملا هدایت الله بدري د طالبانو حکومت د کابینې له اعلان وروسته تر دې دمه د مالیې سرپرست وزیر و. څو ورځې وړاندې ځینې داسې اوازې هم خپرې شوې چې ملا هدایت الله بدري د طالبانو له مشر ملا هیبت الله اخندزاده سره د عوایدو په سر د اختلاف له امله استعفا کړې ده، خو د طالبانو حکومت ویاند بیا دا اوازه رد کړې وه.

نن چهارشنبې په لندن کې په افغانستان کې د برېتانيايي ځانګړو ځواکونو له لوري د شپې له‌خوا په ترسره شویو عملیاتو کې په ناقانونه توګه د لسګونو کسانو د وژلو د ادعاو په اړه یوه عامه څېړنه پیلیږي. د برېتانیا د دفاع وزارت د دغې څېړنې امر وروسته له هغې ورکړ چې تېر کال د بي‌بي‌سي ټلوېزیون په یوه مستند فلم کې وویل، د برېتانیا د هوایي ځانګړو ځواکونو (SAS) سرتېرو په مشکوکو شرایطو کې ۵۴ کسان وژلي دي. همدارنګه دې څېړنې ته وروسته له هغې اجازه ورکړل شوه، چې دوو کورنیو چې دغه ځانګړي ځواکونه یې په ۲۰۱۱ او ۲۰۱۲... Читать дальше...